امروز جمعه 26 مرداد 1397

پیوندها



  • گفتگوی اختصاصی با رئیس هیئت امناء مسجد جامع و مجتمع فرهنگی امام محمدباقر(ع)

گفتگوی اختصاصی با رئیس هیئت امناء مسجد جامع و مجتمع فرهنگی امام محمدباقر(ع)

16 آبان 1394

به ما می گفتند: کدخدای قرض
 
متن زیر حاصل گفت و گو با جناب آقای محمد جعفری، رئیس هیئت امنای مسجد امام محمد باقر علیه السلام مشهد مقدس است. در نشست دوستانه ای که با ایشان داشتیم، از 20 سال تجربه فعالیت فرهنگی و اجتماعی در مسجدی خودکفا  برایمان گفتند. این گفتگو در چهارمین شماره نشریه مسجد ما به چاپ رسیده است.
نشریه مسجد ما، شماره چهارم - اشاره: حاج محمد جعفری متولد 1335، بازنشسته آموزش و پرورش و عضو جامعه فرهنگیان خراسان است. او از جمله افرادی است که از ابتدای ساخت مسجد امام محمد باقرعلیه السلام در منطقه بلوار دکتر حسابی واقع در قاسم آباد، با مسائل و مشکلات آن درگیر بوده است. بدون شک می توان گفت که چنین کاری آن هم با این حجم گسترده، بدون زحمات و پیگیری های آقای جعفری صورت نمی گرفت. او خودش این را لطفی بزرگ از طرف خدا می داند.
حاج آقا جعفری علاوه بر مسجد امام محمد باقرعلیه السلام ، در مناطق دیگر کشور نیز مسجد سازی کرده است. او با همکاری آموزش و پرورش و جهاد مدرسه سازی، دستی بر ساخت مدرسه نیز داشته است. دبیرستان حضرت خدیجه سلام الله علیها در مناطق سیس آباد را می توان نتیجه زحمات او در این بخش دانست.
حاج محمد جعفری هم اکنون رئیس هیئت امنای مسجد امام محمد باقرعلیه السلام است. مسجدی که یکی از مراکز مهم فرهنگی و اجتماعی مردم نهاد در منطقه قاسم آباد است. محور گفت و گوی ما با ایشان درباره فراز و نشیب های بیش از بیست سال فعالیت اجتماعی در این مکان مقدس است.

شروع از نقطه صفر
قاسم آباد در سال 1371 نه مسجدی داشت و نه مدرسه ای. آب  و برق درستی هم نداشت؛ اوضاع بسیار اسفناکی بود. نیت ما از ساخت این مسجد ایجاد پایگاهی بود تا افراد مؤمن و متعبد را دور هم جمع کنیم.
سازمان زمین شهری، برای این مسجد 1083 متر فضا در نظر گرفته بود. ما دورتا دور همان زمین را چتایی زدیم و اوایل برای برگزاری نماز با فرغون فرش می آوردیم و درآن جا پهن می کردیم. برای نماز جماعت از راه خیلی دور روحانی می آوردیم که آن هم، گاهی اوقات در دسترس نبود. مردم از شهرک لشگر و جاهای دیگر برای نماز می آمدند. آن زمان تعداد نمازگزاران ده، پانزده نفر بود. کم کم به فکر افتادیم یک نمازخانه موقت ایجاد کنیم و نماز ظهر و مغرب را به طور رسمی شروع کردیم. بعد از مدتی درخواست افزایش فضا و تغییر ابعاد زمین را دادیم، چون زمینی که به ما داده بودند به صورت سه گوش بود و برای مسجد مناسب نبود. در ابتدا با مخالفت سازمان زمین شهری روبه رو شدیم. 3500 متر زمین درخواست کردیم که بعد از تشخیص کمیسیون 2500 متر برای ما مصوب کردند که با زمین قبلی، 3583متر شد.

به ما می گفتند کدخدای قرض
سال 73-72 مسابقه ای با نام «امامت و رهبری» برگزار کردیم. به نظرم دومین برگزار کننده مسابقات فرهنگی به طور گسترده در سطح کشور بودیم. روال این گونه بود که هر نفر شرکت کننده مبلغ 100 تومان برای کمک به مسجد اهدا می کرد. ما 13 میلیون تومان از این برنامه جمع کردیم که البته خیلی کمتر از انتظار ما بود.
پیش بینی ما این بود که حدود 1 میلیون نفر شرکت کنند. این مسابقه فرهنگی در روزنامه ها منعکس شد و به همین خاطر، موجی برای معرفی مسجد به مردم ایجاد کرد. بعد از اهدای جوایز، 2 میلیون و 500 هزار تومان برای ما باقی ماند. می خواستیم با همین پول ساخت مسجد را شروع کنیم که البته کم بود و نمی شد. آن زمان آقای رفسنجانی رئیس جمهور بودند. ما به دیدار ایشان رفتیم و بعد از گزارش کار مسابقه و... به استانداری دستور دادند که 2 میلیون تومان به ما کمک کند. ما در مجموع برای شروع به کار ساخت مسجد 4 میلیون و 500 هزار تومان پول داشتیم که البته باز هم نمی شد کار چندانی کرد.
شرکت «الواسیون» با مدیریت حاج آقای دانشور، تمامی خاکبرداری را برای ما به صورت رایگان انجام دادند و چون ایشان مقلد حضرت آیت الله مکارم شیرازی بودند، گفتند: من 10 میلیون تومان خمس دارم که اگر ایشان اجازه بدهند 4 میلیون تومان برای ساخت مسجد به شما می دهم. ما نیز آیت الله مکارم را دعوت کردیم و در این جا نماز خواندند. هم چنین در یک مقطع زمانی از وزیر مسکن نیز کمک خواستیم که 15 میلیون تومان به ما کمک کردند. به خیرین 10هزار نامه نوشتیم که متاسفانه نتیجه خوبی نگرفتیم.
در این مسجد بیش از 7 هزار متر مربع زیر بنا داریم و برای ساختمان و تجهیزات آن 2 میلیارد تومان هزینه شده است که اغلب آن ها از کمک های خیرین به خصوص خیرین کویتی است. آن ها هم یک یا دو نفر نبوده اند، بلکه زائرینی بودند که آن ها را دعوت می کردیم و بعد از آن که این جا را می دیدند، قسمتی از کار و مخارج مسجد را بر عهده می گرفتند. نقشه مسجد شامل مدرسه علمیه، سالن ورزشی، آشپزخانه، مؤسسه خیریه، صندوق قرض الحسنه، کانون فرهنگی، وضوخانه و درمانگاه بود که این ها را از همان ابتدا پیش بینی کرده بودیم. ما به طور رسمی توانستیم در سال 75 -74  این مکان را بهره برداری کنیم. اما در آغاز بهره برداری 150-100 میلیون تومان قرض داشتیم و اسم ما کدخدای قرض شده بود. خلاصه 10 سال طول کشید که فرایند ساخت مسجد تمام شد. در زمانی که مشغول ساخت مسجد بودیم، هیچ کدام از کارهای فرهنگی ما تعطیل نشد، حتی مدتی در داخل پیلوت بعضی خانه ها مراسم می گرفتیم. محله قاسم آباد یک محله کارمند نشین است و مردم از توان اقتصادی خیلی بالایی برخوردار نیستند. ما هم انتظار نداشتیم و نداریم که مردم به ما کمک مالی قابل توجهی بکنند، فقط از آن ها انتظار حضور در برنامه ها را داریم، علاوه بر این که می توانند تبلیغ کننده نیز باشند.

هدف مسجد کادر سازی است
در قبال کمک هایی که مردم به مسجد می کنند، مسجد هم خدمات مهمی به مردم ارائه می دهد. مثلا کلاس های مشاوره، علوم قرآنی، نهج البلاغه و... در مسجد تشکیل می شود. تا الان حدود هشت دوره مسابقات استانی جام رمضان برگزار کرده ایم، چند دوره یادواره شهدا داشته ایم، این مکان سه کتابخانه دارد؛ یکی برای طلاب علوم دینی، یک کتابخانه ویژه شبستان مسجد برای نمازگزارانی که زودتر می آیند و یک کتابخانه عمومی که بیش از 12 هزار عنوان کتاب دارد. ما از ابتدا به فعالیت های فرهنگی توجه می کردیم، چون به این امر معتقد بودیم که اگر فقط افراد برای نماز خواندن به مسجد بیایند کفایت نمی کند. باید با این گونه کارها کادرسازی شود تا نیروهای مؤثری تربیت کنیم.
 
 


همکاری بله، وابستگی هرگز!
من از قبلِ انقلاب تا سال 1370 تجربه فعالیت در مسجد «شمس الشموس» طلاب را داشتم و با تمامی پیچ و خم های این کار فرهنگی آشنا بودم. ما از طریق کانون فرهنگی، مجموعه ورزشی، خیریه و دیگر مجموعه هایی که در اختیار داریم مخاطب خوبی را به مسجد جذب کرده ایم. از طریق جرائد از خیرینی که کمک می کردند تقدیر و تشکر می شد. یکی از نقاط مثبت این مسجد عدم وابستگی به نهاد، ارگان و حزب خاصی است. جامعیت این مسجد به این است که ما برای اداره مسجد از کمک های مردمی استفاده کردیم. ما با ارگان ها و سازمان هایی مثل آستان قدس، سپاه و ... همکاری داشتیم و داریم، اما به آن ها وابستگی نداریم.

هیئت امنا هم مسئولیت دارد
هیئت امنای مساجد 7 نفر هستند که در مسجد ما به دلیل حجم بالای کار 11 نفر عضو هیئت امنا هستند. اعضای هیئت امنا هر 3 سال یک بار عوض می شوند. ما فقط 3-2 نفر هستیم که از اول همین جا بوده ایم. هیئت امنا برای 3 سال حکم دریافت می کنند و پس از اتمام مدت، امام جماعت آن تعداد را کم و زیاد می کند و در واقع هیئت امنا را امام جماعت به اداره اوقاف و مرکز رسیدگی به امور مساجد معرفی می کند. الحمدلله امام جماعت ما هم شخص با تدبیر و باسوادی است و از بعضی مراجع به خصوص مقام معظم رهبری برای حل و فصل بعضی امور اجازه نامه کتبی دارد. ایشان برای انتخاب، استعداد و توانایی فرد را در نظر می گیرد، خصوصیات دیگری نیز مثل ولایی بودن، خودجوش بودن، مؤمن و متعهد بودن و وجهه اجتماعی خوبی داشتن مد نظر است. چارت سازمانی مسجد ما ارکانی است، یعنی هر نفر مسئولیتی دارد. امام جماعت، مدیر مدرسه علمیه است، یکی دیگر از اعضای هیئت امنا فرمانده پایگاه بسیج است، یکی دیگر از اعضای هیئت امنا رئیس مؤسسه خیریه مسجد است و بقیه نیز به همین ترتیب.

مسجد را خود کفا کرده ایم
 مدرسه علمیه در سال 1375 توسط نماینده ولی فقیه، آیت الله واعظ طبسی افتتاح شد و زیر نظر مدیریت حوزه های علمیه خراسان فعالیت می کند و از پایه 1 تا 6 ، 65 نفر طلبه دارد. یک کانون فرهنگی هنری داریم که کلاس های متعددی در تابستان و زمستان برگزار می کند. هم چنین کانون تخصصی دیگری با عنوان کانون قرآن و عترت نیز داریم که 17 عنوان کلاس زیر مجموعه دارد. شایان ذکر است که آموزشگاه کامپیوتر ما به طور وسیع در منطقه قاسم آباد فعال است. هم چنین صندوق قرض الحسنه ای که داشتیم به طور میانگین روزی 250 میلیون تومان وام با 2 درصد کارمزد پرداخت می‏کرد، ولی به جهت عدم همکاری بانک مرکزی، این صندوق در سال 92 با بانک رسالت ادغام شد. ما در این جا طرح خود کفایی را مد نظر داشتیم، به همین دلیل تالار و رستوران و آشپزخانه را ساختیم تا بتوانیم از درآمد این ها مسجد را اداره کنیم. هزینه های جاری مسجد از جاهایی مثل کلاس های کانون که شهریه می گیریم تامین می شود. کانون فرهنگی با مجوز وزارت ارشاد فعالیت می کند و برگزار کننده کلاس های علوم قرآنی، هنری و فرهنگی است که این فعالیت ها در تمام اوقات وجود دارد و تعطیل نمی شود. البته بابت کلاس های قرآنی وجهی دریافت نمی شود و بایستی این هزینه ها از درآمدهای عمومی پرداخت شود.
آشپزخانه محل دیگری از در آمد ما است. مدیر آشپزخانه و تالار، مسئول هماهنگی مجالس ترحیم نیز می باشد و به ایشان گفته ایم که میزان کرایه مسجد برای مجالس، روزانه 200-150 هزار تومان برای کسانی که متمکن هستند باشد، برای افرادی که وضعیت مالی متوسط دارند نصف این هزینه دریافت شود و از کسانی که توانایی مالی ندارند اصلا هزینه ای دریافت نشود و گاهی اوقات هزینه خرما و... را هم خودمان می دهیم. از لحاظ اشتغال هم 80-70 نفر این جا مشغول به کار هستند و همگی به جز امام جماعت و هیئت امنا که اعضای افتخاری هستند، حقوق دریافت می کنند.

جوانان بازوی اجرایی مسجدند
بین ما و جوانان مشکلی نیست. جوانان بازوهای اجرایی ما در مسجد هستند. ایده های خوبی دارند ولی تجربه کافی ندارند. آن ها نمی توانند به طور مستمر کار مدیریتی انجام دهند، بدین معنا که زمان نوجوانی دانش آموز هستند و بعد از آن دانشجو و سرباز می شوند ودر ادامه وارد محیط کسب و کار خواهند شد. به همین خاطر روی حضور طولانی مدت شان نمی شود حساب باز کرد.

روابط مسجدی
در ارتباط با مساجد دیگر تا الان این طور بوده که هرکسی به امور مساجد برای ساختن مسجد مراجعه می کرده ، آن شخص را با ما مرتبط می کردند، یا هیئت امنا و امام جماعت برای استفاده از تجربه ما به این جا می آمدند. برای بعضی از مساجدی که با ما مرتبط می شدند کمک مالی می گرفتیم. اکنون نیز جلسه ای ماهیانه با حضور ائمه جماعات منطقه قاسم آباد برگزار می شود. امام جماعت ما به عنوان مسئول ائمه جماعات منطقه 10 و 11 مطرح است که آن ها مشکلات شان را در همه امور با ایشان در میان می گذارند. علاوه بر این طلبه های این جا به مدارس آموزش و پرورش برای خواندن نماز جماعت معرفی می شوند.
در خصوص روابط بین بخش های داخلی مسجد، مثل بسیج و کانون و... باید گفت که اگر کار برای خدا باشد مشکلی پیش نمی آید، اما اگر در جهت منافع خودمان باشد طبیعتا مشکلاتی رخ خواهد داد.در هیئت امنا نیز اختلافی وجود ندارد، چون اعضا حقوقی دریافت نمی کنند و کارشان برای خداست، بنابراین دلیلی برای اختلاف با هم نمی بینند.
در مسجد امام محمد باقرعلیه السلام ارتباط بین مردم و امام جماعت، ارتباطی مستقیم است. یعنی مردم تا زمانی که او را قبول نداشته باشند پشت سرش نماز نمی خوانند. یک ساعت قبل و یک ساعت بعد از نماز، حاج آقا مشکلات مردم را پاسخ می دهند. گاهی هم مردم برای حل و فصل مشکلات خانوادگی شان مراجعه می کنند. در حال حاضر بیش از 1000نفر نمازگزار داریم که نشانه رشد معنوی مردم و اعتماد به امام جماعت است.
مؤسسه خیریه با مجوز سازمان ناجا شروع به کار کرده است و با صندوق صدقات، اعانات مردم و خیرین اداره می شود. مددجویان افراد از کار افتاده، بی سرپرست یا بدسرپرست هستند که حدود 150 خانواده می شوند. سرپرست هرخانواده صاحب دفترچه ایست و ماهیانه مبلغی به حساب شان واریز می شود. البته معتقدم که دولت باید برای اشتغال این افراد گامی بردارد و این ها را بیمه کند. در ضمن خیریه ما بخش های دیگری از جمله بخش تحصیل، وام و جهیزیه نیز دارد.